Matura z informatyki: forma egzaminu, zakres i przygotowania

Jak wygląda egzamin w Formule 2023

Dane w tym artykule pochodzą z dokumentów Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE): z informatora o egzaminie maturalnym z informatyki od roku szkolnego 2024/2025 oraz z komunikatów z 20 sierpnia 2026 roku dla matury w 2027 roku. Informatyka jest przedmiotem dodatkowym, więc nie jest obowiązkowa do zdania matury. Egzamin sprawdza, czy zdający spełnia wymagania z podstawy programowej kształcenia ogólnego.

W Formule 2023 informator opisuje jeden arkusz z zadaniami zamkniętymi, otwartymi i praktycznymi, bez podziału na osobne części. W Formule 2015, według harmonogramu CKE na 2027 rok, egzamin ma dwie części: pierwsza trwa 60 minut, druga 150 minut, a przerwa między nimi to 30 minut. W 2027 roku obie formuły występują równolegle, więc to, którą z nich zdajesz, ustal w szkole i na stronie CKE.

Rodzaje zadań i punktacja

Arkusz zawiera zadania trzech typów. Zadania zamknięte polegają na wyborze odpowiedzi, na przykład wyboru wielokrotnego, prawda-fałsz albo dobierania. Zadania otwarte wymagają samodzielnie przygotowanego rozwiązania: uzupełnienia luki, krótkiej odpowiedzi albo rozszerzonej odpowiedzi, na przykład zaprojektowania i zapisania algorytmu. Zadania praktyczne wymagają użycia komputera i zapisania komputerowej realizacji rozwiązania, czyli programu, bazy danych albo arkusza kalkulacyjnego.

W zadaniach praktycznych ocenia się rzeczywiste efekty: wyniki programu, kwerendy lub arkusza. Rozwiązanie, w którym brakuje komputerowej realizacji, nie jest oceniane, dlatego plik z programem lub arkuszem trzeba zapisać i przekazać zgodnie z poleceniem. Część zadań wymaga tylko wpisania odpowiedzi w papierowym arkuszu, na przykład przy analizie podanego algorytmu.

Zakres wymagań: algorytmika i programowanie

CKE zaznacza, że w zadaniach szczególny nacisk kładzie się na umiejętności związane z algorytmiką i programowaniem. W arkuszu są zadania algorytmiczno-programistyczne o różnym poziomie trudności, wymagające zaprojektowania algorytmu i jego zaprogramowania, a każdy arkusz zawiera także zadania na analizę zadanego algorytmu. Przykładowe zadania w informatorze odwołują się głównie do dwóch wymagań ogólnych z podstawy programowej: rozumienia, analizowania i rozwiązywania problemów oraz programowania i rozwiązywania problemów z użyciem komputera.

Z wymagań szczegółowych przywoływanych w informatorze przy przykładowych zadaniach wynika między innymi:

CKE zastrzega, że zadania w informatorze nie wyczerpują możliwych typów zadań i nie odnoszą się do wszystkich wymagań, więc informator nie może być jedyną wskazówką do przygotowań. Pełną listę wymagań znajdziesz w podstawie programowej, do której informator odsyła.

Przykład umiejętności z zakresu: ciąg i podciąg

Poniższy kod to własny przykład tego rodzaju zadania (nie jest to zadanie z arkusza): długość najdłuższego spójnego podciągu niemalejącego w ciągu liczb. Zakłada niepusty ciąg.

def najdluzszy_niemalejacy(ciag):
    najlepsza = 1
    biezaca = 1
    for i in range(1, len(ciag)):
        if ciag[i] >= ciag[i - 1]:
            biezaca += 1
        else:
            biezaca = 1
        if biezaca > najlepsza:
            najlepsza = biezaca
    return najlepsza

print(najdluzszy_niemalejacy([3, 5, 5, 2, 4, 6, 7, 1]))  # 4 (podciąg 2, 4, 6, 7)
print(najdluzszy_niemalejacy([9]))                         # 1
print(najdluzszy_niemalejacy([5, 4, 3]))                   # 1

Algorytm przegląda ciąg raz i pamięta długość bieżącego podciągu oraz najlepszą dotąd. Na egzaminie taki program trzeba nie tylko napisać, ale też uruchomić na danych i podać wynik, więc ćwicz cały cykl: zapis, uruchomienie, sprawdzenie na małych przykładach.

Środowiska programistyczne na maturze w 2027 roku

Co roku CKE ogłasza listę systemów operacyjnych, programów użytkowych i języków programowania. Komunikat dyrektora CKE z 20 sierpnia 2026 roku dotyczy egzaminu w 2027 roku. Zdający jest zobowiązany wybrać posiadany przez szkołę system operacyjny wraz z językiem programowania i programem użytkowym. Dla Formuły 2023 komunikat podaje trzy rodziny języków:

W części programów użytkowych komunikat dopuszcza pakiet Microsoft Office 2007 lub nowszy (Windows) albo LibreOffice 7.0 lub nowszy, albo OpenOffice w wersji 4.1 lub nowszej, w każdym przypadku razem z pakietem XAMPP (Apache, MySQL, PHP, phpMyAdmin). Od roku 2028 nie będzie możliwości wyboru OpenOffice jako programu użytkowego. Szkoła powinna zapewnić każdemu zdającemu pendrive do tymczasowego zapisu plików.

Komunikat wymaga też odinstalowania lub wyłączenia wtyczek AI umożliwiających automatyczne generowanie kodu w środowiskach programowania i wtyczek AI w pakietach biurowych, na przykład Copilota. Przygotowuj się więc w środowisku bez podpowiedzi generowanych przez AI. Lista na kolejne lata może się zmienić, dlatego przed egzaminem sprawdź aktualny komunikat na stronie CKE.

Plan przygotowania

Plan zależy od tego, ile czasu zostało, ale kolejność prac jest zwykle podobna.

1. Zacznij od informatora CKE. Przeczytaj opis egzaminu i przejrzyj przykładowe zadania z rozwiązaniami, żeby zobaczyć, jak formułuje się polecenia i jak przekazuje się pliki do oceny.
2. Wybierz jeden język z listy komunikatu (C/C++, Java albo Python) i naucz się go w takim środowisku, jakie ma twoja szkoła. Wersja i edytor mają znaczenie, bo na egzaminie nie wybierasz własnych narzędzi.
3. Przećwicz typowe algorytmy: operacje na liczbach i systemach pozycyjnych, ciągi i podciągi oraz rekurencję (informator wymienia ją wśród technik), a dodatkowo klasyki, takie jak wyszukiwanie, sortowanie i algorytm Euklidesa. Każdy zapisz słowami lub pseudokodem, a potem w kodzie.
4. Ćwicz analizę algorytmu bez komputera. Prześledź kod na kartce w tabeli zmiennych, bo część zadań wymaga tylko zapisu odpowiedzi w arkuszu.
5. Opanuj arkusz kalkulacyjny i bazy danych. Zadania praktyczne obejmują także te narzędzia, a wymagania wymieniają kwerendy do bazy z co najmniej dwiema tabelami.
6. Rozwiązuj arkusze z poprzednich lat opublikowane przez CKE, z zegarem ustawionym na 210 minut, a potem porównaj swoje wyniki z oficjalnymi zasadami oceniania. Ćwicz zapisywanie plików we właściwym miejscu, bo brak realizacji komputerowej oznacza brak punktów za to zadanie.
7. Zaplanuj dzień egzaminu: sprawdź środowisko na stanowisku wcześniej (jeśli szkoła to umożliwia), przećwicz szablon programu i podział czasu między zadania.

Zobacz też: Schemat blokowy, System binarny, Jak uczyć się programowania.